- Tesiste kurulu analog (4–20 mA) gaz dedektörleri sabit kaçak tespit sistemine geçerken sökülmek zorunda değildir.
- APEX-EK-PNL kontrol panelinde 6 adet 4–20 mA analog giriş ve 1 Modbus hattı bulunur; eski ve yeni dedektörler aynı alarm mantığında birleşir.
- Yeni algılama noktaları Modbus RTU hattına adresle eklenir; tek hatta 32 dedektöre kadar bağlanır.
- Geçişten önce mevcut dedektörlerin hedef gazı, ölçüm aralığı ve kalibrasyon durumu kontrol edilmelidir.
Birçok makine dairesinde yıllar önce kurulmuş, tek başına çalışan gaz dedektörleri vardır. Bir kısmı kuru kontakla yalnızca siren çalıştırır, bir kısmı 4–20 mA sinyal üretir ama sinyali okuyan bir sistem yoktur. Tesis 500 ton CO₂ eşdeğeri sınıfına girdiğinde ya da kayıtlı bir sabit sistem istendiğinde ilk soru şudur: bunları söküp yeniden mi başlayacağız?
Çoğu durumda cevap hayırdır. Bu yazıda mevcut analog dedektörlerin yeni bir sabit kaçak tespit sistemine nasıl dâhil edildiğini, hangi durumlarda yenilenmeleri gerektiğini ve geçişin adımlarını APEX-EK sistemi üzerinden anlatıyoruz.
Mevcut dedektörler neden sökülmeden kullanılabilir?
Çünkü 4–20 mA, endüstride standart bir analog sinyaldir. Kontrol panelinin analog girişi bu sinyali okuyup ppm değerine çevirdiğinde eski dedektör, yeni sistemin bir algılama noktası olur. Alarm mantığı, kayıt ve otomasyon çıkışları panelde ortaklaşır.
Analog dedektör, ölçtüğü gaz konsantrasyonunu 4 ile 20 miliamper arasında bir akım olarak verir: 4 mA ölçüm aralığının alt ucunu, 20 mA üst ucunu temsil eder. Sinyalin 4 mA'dan başlaması, kablo kopması gibi arızaların 0 mA olarak ayırt edilmesini sağlar.
APEX-EK-PNL kontrol panelinde bu tür sinyaller için 6 analog giriş bulunur. Panel bu girişleri, Modbus hattındaki dijital dedektörlerle aynı alarm eşiklerine ve aynı röle sıralamasına bağlar. Böylece tesis, kurulu ekipmanı kullanmaya devam ederken tek bir sistemden izlenir.
Hangi mevcut dedektör sisteme alınabilir?
Hedef gazı tesisteki soğutucu gazla uyumlu, ölçüm aralığı belli, 4–20 mA çıkışı olan ve kalibre edilebilen dedektör sisteme alınabilir. Yalnızca kuru kontak çıkışı olan ya da kalibrasyonu tutmayan dedektörün yenilenmesi daha doğrudur.
| Mevcut dedektör | Değerlendirme | Öneri |
|---|---|---|
| 4–20 mA çıkışlı, hedef gazı uygun, kalibre edilebiliyor | Sisteme alınabilir | Panel analog girişine bağlanır, kalibrasyonu yapılır |
| 4–20 mA çıkışlı, hedef gazı farklı | Okuması yanıltıcı olur | Tesisteki gaza uygun sensörle yenilenir |
| Yalnızca kuru kontak (alarm var/yok) | Ölçüm değeri alınamaz | Modbus dedektörle değiştirilir; kontak gerekirse ek uyarı olarak kalır |
| Kalibrasyonu tutmuyor ya da üretimi bitmiş | Güvenilir ölçüm yok | Yenilenir |
Analog girişler 6 adetle sınırlıdır. Daha fazla nokta gerekiyorsa yeni noktalar Modbus hattına eklenir.
Dedektörün hangi gazı ölçtüğü cihaz etiketinde ya da veri sayfasında yazar. Etiket okunmuyorsa geçiş öncesi sahada tespit edilmesi gerekir.
Eski ve yeni dedektörler tek panelde nasıl birleşir?
Panelin iki giriş türü vardır: analog dedektörler 4–20 mA girişlerine ayrı kablolarla, yeni dijital dedektörler ise tek bir RS-485 Modbus hattına adresle bağlanır. Alarm mantığı ve otomasyon çıkışları her iki gruptan gelen ölçümü aynı şekilde işler.
ÇİZİMİ YATAY KAYDIRIN →
- 1Analog grup — 4–20 mA çıkışlı, hedef gazı tesisteki gazla uyumlu ve kalibre edilebilen mevcut dedektörler panelin analog girişlerine ayrı kablolarla bağlanır; ölçek ayarı dedektörün aralığıyla eşleştirilir
- 2Modbus grubu — yeni dijital dedektörler iki telli tek RS-485 hattında, DIP anahtarla 1–31 adres; ppm, sensör direnci ve hat sağlığı birlikte okunur
- 3Ortak çıkışlar — egzoz fanı, flaşör, siren, solenoid kesme vanası ve BMS tek panelden sürülür; yalnız kuru kontaklı ya da farklı gazı ölçen eski dedektörler yenilenir
- Analog grup: her 4–20 mA dedektör panelin bir analog girişine kendi kablosuyla bağlanır; en fazla 6 nokta.
- Modbus grubu: APEX-EK-RV-00 dedektörleri iki telli tek bir RS-485 hattını paylaşır; her birine adres verilir ve tek hatta 32 dedektöre kadar bağlanır.
- Adresleme: DIP anahtarla 1–31 arası adres verilir; yazılım adresi kullanıldığında Modbus adres aralığı 1–247'ye çıkar.
- Ortak çıkışlar: egzoz fanı, flaşör, siren, solenoid kesme vanası ve BMS bildirimi panelin röle çıkışlarından tetiklenir.
- Büyük tesis: 32 dedektörü aşan tesislerde birden fazla panel ya da hat segmenti kullanılır; her segmentin kendi sonlandırması olur.
Geçiş sahada hangi adımlarla yapılır?
Önce mevcut dedektörlerin envanteri ve durumu çıkarılır, ardından eksik noktalar yerleşim kurallarına göre belirlenir. Sonra panel kurulur, analog ve Modbus hatları bağlanır, tüm noktalar kalibre edilir ve alarm testiyle devreye alınır.
- Envanter. Her mevcut dedektörün konumu, hedef gazı, ölçüm aralığı, çıkış türü ve son kalibrasyon tarihi listelenir.
- Uygunluk kararı. Hangi dedektörün analog girişe alınacağı, hangisinin yenileneceği belirlenir.
- Eksik noktalar. Makine dairesi yerleşim kurallarına göre kapsanmayan alanlar (pit, kablo kanalı, merdiven boşluğu, kompresör çevresi) tespit edilir; yeni noktalar Modbus dedektörle tamamlanır.
- Kurulum ve kablolama. Panel monte edilir; analog dedektörler girişlere, yeni dedektörler RS-485 hattına bağlanır; hattın iki ucuna sonlandırma direnci takılır.
- Kalibrasyon. Eski ve yeni tüm algılama noktaları kalibre gazla aynı gün kalibre edilir; analog girişlerin ölçek ayarı (4 mA ve 20 mA karşılığı) panelde doğrulanır.
- Devreye alma. Alarm eşikleri ve röle sıralaması test edilir, sonuçlar belgelenir ve sistem kayıt defterine işlenir.
Geçişte en sık yapılan hatalar nelerdir?
Analog girişin ölçek ayarının dedektörün ölçüm aralığıyla eşleştirilmemesi, farklı gazı ölçen dedektörün olduğu gibi bağlanması, eski dedektörün kalibre edilmeden sisteme alınması ve kapsanmayan alanların gözden kaçırılması.
- Ölçek uyumsuzluğu: panelde 20 mA'nın karşılığı dedektörün ölçüm aralığının üst ucuyla aynı ayarlanmazsa okunan ppm değeri yanlış olur.
- Yanlış hedef gaz: başka bir gaz için üretilmiş sensör tesisteki soğutucu gaza farklı tepki verir.
- Kalibrasyonsuz bağlantı: yıllardır kalibre edilmemiş bir dedektör sisteme alındığında sorun da birlikte taşınır.
- Kör nokta: eski dedektörler çoğu zaman tek bir noktaya konmuştur; ağır gazın biriktiği alçak bölgeler ayrıca izlenmelidir.
- Belgesiz geçiş: hangi noktanın eski, hangisinin yeni olduğu ve kalibrasyon değerleri kayda geçirilmezse denetimde sistem bütünlüğü gösterilemez.
Geçiş F-Gaz yükümlülüklerini nasıl etkiler?
500 ton CO₂ eşdeğeri ve üzerindeki ekipmanda sabit sızıntı tespit sistemi zorunludur. 5–500 ton aralığında kurulan sabit sistem periyodik kontrol aralığını iki katına çıkarır. Her iki durumda da sistemin yıllık işlevsellik testi belgelenmelidir.
Sabit sistem, periyodik sızıntı kontrolünü ortadan kaldırmaz; MYK belgeli teknik personelin kontrolü ve EKOMVET kaydı devam eder. Geçişle birlikte kayıt defterinde ekipmanın sabit sistem bilgisi güncellenmelidir.
Eşiklerin ve periyotların ayrıntısını sabit sistem zorunluluğu yazımızda, yıllık rutinin tamamını ise uyum takvimimizde bulabilirsiniz.
Bir devrenin hangi sınıfa girdiğini ve sabit sistemin zorunlu olup olmadığını önce netleştirin.
Mevcut dedektörlerinizi birlikte değerlendirelim
Makine dairenizdeki dedektörlerin envanterini çıkarıp hangisinin sisteme alınacağını, hangisinin yenileneceğini ve eksik noktaları belirliyoruz.
Telefon ve WhatsApp üzerinden ön danışmanlık ücretsizdir; saha ziyareti ücretlidir.
2004'ten beri · 30+ tesiste F-Gaz kontrolü · F-Gaz belgeli teknik ekip · Rittal Servis Partneri
Mevcut dedektörlerle sabit sisteme geçiş hakkında sık sorulanlar
Geçişle ilgili en çok sorulan beş soru ve kısa cevapları.
