Sabit gaz kaçak tespit sistemi, soğutucu akışkan içeren ekipmanın bulunduğu hacmi kesintisiz izleyen, kaçağı belirlenen eşik konsantrasyonunda otomatik algılayıp alarm ve havalandırma çıkışlarını tetikleyen kalıcı bir donanımdır. Türkiye'de 500 ton CO₂ eşdeğeri ve üzerinde florlu sera gazı içeren sabit ekipmanda kurulumu zorunludur (RG 32693, Md. 12/4).
Sabit gaz kaçak tespit sistemi, Türkiye'de 15 Ekim 2024 tarihli Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete 32693) ile belirli ekipman sınıfları için doğrudan yasal bir yükümlülük hâline geldi. Yönetmeliğin 12. maddesinin dördüncü fıkrası, 500 ton CO₂ eşdeğeri ve üzerinde florlu sera gazı içeren sabit ekipmanda sızıntı tespit sisteminin kurulmasını zorunlu kılıyor.
Bu eşiğin altındaki ekipmanda sistem kurmak zorunlu değil — ancak kurulduğunda sızıntı kontrol periyodu iki katına çıkıyor. Yani sistem, hem bir uyum yükümlülüğü hem de bakım takviminizi hafifleten bir tercih olarak karşınıza çıkıyor.
Bu rehber; eşiğin nasıl hesaplandığını, kimin kapsama girdiğini, sistemin hangi bileşenlerden oluştuğunu, kurulum ve yıllık test yükümlülüklerini, EKOMVET kayıt akışını ve Türkiye ile Avrupa Birliği uygulaması arasındaki kritik farkı tek yerde topluyor.
- Sabit gaz kaçak tespit sistemi nedir?
- F-Gaz Yönetmeliği sabit sisteme nasıl bakıyor?
- 500 ton CO₂ eşdeğeri eşiği ve hesaplama yöntemi
- Kimler kapsam dahilinde — EKOMVET eşiğiyle ilişki
- Sızıntı kontrol periyotları — tam tablo
- Sistem bileşenleri: sensörden egzoz fanına
- Kurulum, devreye alma ve yıllık işlevsellik testi
- EKOMVET kayıt ve veri girişi akışı
- MYK ve TS 13905 belge zorunluluğu
- Türkiye ve AB karşılaştırması
- 10 adımlı uyum akışı ve sık sorulan sorular
Sabit Gaz Kaçak Tespit Sistemi Nedir?
Sabit gaz kaçak tespit sistemi, makine dairesine veya soğutucu akışkan içeren hacme kalıcı olarak monte edilen sensörler, bu sensörleri değerlendiren bir merkezi kontrol ünitesi ve alarm/havalandırma çıkışlarından oluşan bütünleşik bir izleme donanımıdır. Elde taşınan dedektörlerden farkı, insan müdahalesi olmadan 7/24 ölçüm yapması ve eşik aşımında otomatik aksiyon üretmesidir.
Sistemin çalışma mantığı üç katmanlıdır. Birinci katman algılama: sensör, ortam havasındaki soğutucu akışkan konsantrasyonunu ppm cinsinden sürekli ölçer. İkinci katman değerlendirme: merkezi kontrol ünitesi gelen sinyali önceden tanımlanmış eşik değerleriyle karşılaştırır ve alarm kademesine karar verir. Üçüncü katman aksiyon: eşik aşıldığında siren, flaşör, egzoz fanı ve bina otomasyonu (BMS) çıkışları tetiklenir.
Bu üçlü yapı, sistemi bir "uyarı cihazı" olmaktan çıkarıp bir güvenlik ve uyum altyapısı hâline getirir. Kaçak, insan gözüyle fark edilmeden önce hem kayıt altına alınır hem de ortam havalandırılarak oksijen yer değiştirme riski azaltılır.
Elde taşınan dedektörler ise yönetmeliğin öngördüğü periyodik sızıntı kontrollerinde kullanılır. İkisi birbirinin alternatifi değildir: sabit sistem sürekli izleme yapar, taşınabilir cihaz belirli aralıklarla yapılan resmî kontrolün aracıdır.
F-Gaz Yönetmeliği Sabit Sisteme Nasıl Bakıyor?
Yönetmelik sabit sistemi iki ayrı yerde ele alır. Md. 12/4 uyarınca 500 ton CO₂ eşdeğeri ve üzerindeki sabit ekipmanda sistem kurulması zorunludur. Md. 12/1 uyarınca ise sistemin varlığı, tüm eşik aralıklarında sızıntı kontrol periyodunu uzatır.
Yönetmelik, yükümlülüğün muhatabı olarak operatörü tanımlar. Operatör, ekipmanın teknik işleyişi üzerinde fiili kontrolü elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişidir — pratikte tesisin kendisidir. Sistem kurma, kontrol ettirme, kayıt tutma ve EKOMVET'e veri girme sorumluluğu servis firmasına devredilemez; servis firması yalnızca işi yapan taraftır.
Yönetmelik ayrıca Md. 4 ile Avrupa Birliği'nin (AB) 517/2014 ve (AB) 2024/573 sayılı tüzüklerine uyum çerçevesini kurar. Bu, Türkiye uygulamasının AB ile aynı mantık üzerine oturduğunu ama birebir aynı olmadığını gösterir — aradaki en kritik fark bu rehberin ilerleyen bölümünde ayrı başlıkta ele alınıyor.
500 Ton CO₂ Eşdeğeri Eşiği Ne Anlama Geliyor?
500 ton CO₂ eşdeğeri, ekipmanın içindeki gaz miktarının kilogram cinsinden değil, o gazın iklim üzerindeki etkisi cinsinden ölçülen karşılığıdır. Aynı kilogram miktarındaki iki farklı soğutucu akışkan, küresel ısınma potansiyelleri (GWP) farklı olduğu için tamamen farklı CO₂e değerleri üretir.
Bu, sahada en sık yapılan hatanın kaynağıdır. "Bizim chiller'da sadece 130 kg gaz var, eşiği geçmeyiz" cümlesi, gaz R404A ise yanlıştır — 130 kg R404A yaklaşık 510 ton CO₂e eder ve sabit sistem zorunluluğunu doğurur.
CO₂ Eşdeğeri Nasıl Hesaplanır?
Formül tek satırdır:
CO₂e (ton) = Gaz miktarı (kg) × GWP ÷ 1.000
Yaygın soğutucu akışkanların GWP değerleri:
| Soğutucu akışkan | GWP | 1 kg'ın CO₂e karşılığı |
|---|---|---|
| R404A | 3.922 | 3,922 ton |
| R410A | 2.088 | 2,088 ton |
| R407C | 1.774 | 1,774 ton |
| R134a | 1.430 | 1,430 ton |
| R32 | 675 | 0,675 ton |
Tabloyu yatay kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
Örnek 1 — Kapsam dışı sanılan sistem: Gıda üretim tesisinde 130 kg R404A şarjlı bir chiller.
130 × 3.922 ÷ 1.000 = 509,86 ton CO₂e → 500 ton üstü, sabit sistem zorunlu (Md. 12/4).
Örnek 2 — Aynı kilogram, farklı gaz: Aynı 130 kg şarj R32 olsaydı.
130 × 675 ÷ 1.000 = 87,75 ton CO₂e → 50–500 ton aralığı, sabit sistem zorunlu değil.
Örnek 3 — Çoklu devre: İki devreli bir chiller'da devre başına 180 kg R410A.
Her devre: 180 × 2.088 ÷ 1.000 = 375,84 ton CO₂e → devre bazında 50–500 aralığı.
Üçüncü örnek önemlidir: yönetmelik hesabı ekipman/devre bazında yapar, tesisin toplam gaz envanteri üzerinden değil. Hangi devrenin ayrı bir sistem sayıldığı teknik bir değerlendirme gerektirir; tereddüt hâlinde Bakanlık teyidi önerilir.
Hangi Şarj Miktarında 500 Tona Ulaşılır?
Pratikte en çok işe yarayan tablo budur — envanterinize bakarken doğrudan kilogram üzerinden karar verebilirsiniz:
| Soğutucu akışkan | 5 ton CO₂e eşiği (EKOMVET) | 500 ton CO₂e eşiği (sabit sistem) |
|---|---|---|
| R404A | ≈ 1,3 kg | ≈ 127,5 kg |
| R410A | ≈ 2,4 kg | ≈ 239,5 kg |
| R407C | ≈ 2,8 kg | ≈ 281,8 kg |
| R134a | ≈ 3,5 kg | ≈ 349,7 kg |
| R32 | ≈ 7,4 kg | ≈ 740,7 kg |
Tablonun ilk sütunu neden önemli? Çünkü EKOMVET kayıt eşiği ile sabit sistem eşiği aynı şey değildir. R404A'lı bir sistemde 1,3 kg şarj bile kayıt yükümlülüğü doğurur.
Kimler Kapsam Dahilinde? EKOMVET Eşiğiyle İlişki
Yönetmelikte iki ayrı eşik vardır. 5 ton CO₂e ve üzeri sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanı EKOMVET'e kayıt yükümlülüğü doğurur (Md. 7/1-a). 500 ton CO₂e ve üzeri ekipman ise ayrıca sabit sızıntı tespit sistemi kurulmasını gerektirir (Md. 12/4).
Elektrik şalt ekipmanı için ölçüt farklıdır: tek bölmede 6 kg ve üzeri florlu sera gazı bulunduran şalt ekipmanı EKOMVET kapsamındadır (Md. 7/1-b). Burada CO₂e değil, doğrudan kütle esas alınır.
| Yükümlülük | Eşik | Dayanak |
|---|---|---|
| EKOMVET kaydı — soğutma / iklimlendirme / ısı pompası | ≥ 5 ton CO₂e | Md. 7/1-a |
| EKOMVET kaydı — elektrik şalt ekipmanı | Tek bölmede ≥ 6 kg | Md. 7/1-b |
| Periyodik sızıntı kontrolü | ≥ 5 ton CO₂e | Md. 12/1 |
| Sabit sızıntı tespit sistemi kurulumu | ≥ 500 ton CO₂e | Md. 12/4 |
| Sistemin işlevsellik kontrolü | Sistem varsa | Md. 12/3 |
Pratik sonuç: Bir tesis EKOMVET'e kayıtlı olabilir ama sabit sistem kurmak zorunda olmayabilir. Tersi mümkün değildir — 500 ton üstü ekipmanı olan her tesis zaten kayıt eşiğinin çok üzerindedir. Yüksek yoğunluklu soğutma yükü taşıyan veri merkezi tesisleri bu eşiği en sık aşan sınıflardandır.
Sızıntı Kontrol Periyotları — Tam Tablo
Sızıntı kontrol periyodu, ekipmanın CO₂ eşdeğerine ve sabit sızıntı tespit sisteminin varlığına göre belirlenir (Md. 12/1). Sistem kurulu olduğunda periyot her kademede iki katına uzar.
| CO₂ eşdeğeri | Sızıntı tespit sistemi YOK | Sızıntı tespit sistemi VAR |
|---|---|---|
| 5 – 50 ton | 12 ayda en az bir | 24 ayda en az bir |
| 50 – 500 ton | 6 ayda en az bir | 12 ayda en az bir |
| ≥ 500 ton | Sistem zaten zorunlu (Md. 12/4) | 6 ayda en az bir |
Kaynak: Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, Md. 12/1 (RG 32693, 15.10.2024).
Bu tablo, sabit sistemin ekonomik gerekçesini de açıklar. 50–500 ton aralığındaki bir ekipmanda sistem yoksa yılda iki kontrol, sistem varsa yılda bir kontrol yapılır. Yıllık kontrol sayısındaki bu azalma, sistem yatırımının bir bölümünü servis maliyeti tarafında geri çevirir — ancak asıl kazanç, kaçağın hafta veya ay yerine dakikalar içinde fark edilmesidir.
Hermetik Ekipman Muafiyeti
Md. 12/2 uyarınca, 10 ton CO₂ eşdeğerinin altında florlu sera gazı içeren ve üzerinde "hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmıştır" ibaresi bulunan ekipman periyodik sızıntı kontrolünden muaftır. Muafiyet iki koşulun birlikte sağlanmasına bağlıdır: eşik altı olmak ve etiketin fiilen bulunması. Sahada en sık görülen hata, etiketi olmayan küçük kapasiteli üniteyi "zaten hermetik" varsayarak envanter dışı bırakmaktır.
Sabit Sistemin Bileşenleri
Tipik bir sabit gaz kaçak tespit sistemi beş bileşenden oluşur: ortam sensörleri, merkezi kontrol ünitesi, sesli ve görsel alarm cihazları, acil egzoz fanı tetikleme çıkışı ve bina otomasyonu (BMS) haberleşme arayüzü.
Sensörler. Soğutucu akışkanların bağıl yoğunluğu havadan yüksek olduğu için sensörler zemine yakın konumlandırılır. Kompresör, servis vanaları, flanş bağlantıları ve evaporatör çevresi öncelikli izleme noktalarıdır. Amonyak (R717) kullanan sistemlerde durum tersine döner; amonyak havadan hafif olduğu için sensör tavana yakın monte edilir.
Merkezi kontrol ünitesi. Sensörlerden gelen ppm verisini eşiklerle karşılaştırır, alarm kademesine karar verir, röle çıkışlarını sürer ve olay kaydını tutar. Kayıt fonksiyonu denetim açısından kritiktir: alarm geçmişi, uyum kanıtının bir parçasıdır.
Alarm cihazları. Makine dairesi içinde sesli siren, dışında flaşörlü uyarı bulunur. Dış uyarı, kapıyı açmadan önce personelin durumu görmesini sağlar.
Acil egzoz fanı. Alarm kademesinde otomatik devreye girerek ortamı havalandırır. Kaçak tespit sistemi ile havalandırma birlikte çalışmadığında sistem yalnızca "haber veren" bir cihaza indirgenir.
BMS entegrasyonu. Modbus RTU veya BACnet üzerinden bina otomasyonuna bağlanır; vardiya dışı saatlerde uzaktan görünürlük sağlar.
Kurulum, Devreye Alma ve Yıllık İşlevsellik Testi
Sabit sistem kurulduktan sonra devreye alma ve kabul testi yapılır; ardından Md. 12/3 uyarınca sistemin işlevselliği düzenli olarak kontrol edilir. Elektrik şalt ekipmanındaki sistemlerde bu kontrol 6 yılda bir, diğer tüm ekipmanda 12 ayda bir yapılır.
Devreye alma. Sensör adresleme, eşik değerlerinin tanımlanması, röle çıkışlarının fan ve siren ile eşleştirilmesi, BMS haberleşmesinin doğrulanması.
Kabul testi. Test gazı ile her sensörün tepki verdiğinin, doğru kademede doğru çıkışın tetiklendiğinin ve kaydın tutulduğunun kanıtlanması. Bu testin raporlanması, ilk denetimde en çok istenen belgelerden biridir.
Yıllık işlevsellik kontrolü. Md. 12/3 kapsamında zorunludur ve kayıt altına alınır. Sensörlerin ömrü ve kalibrasyon ihtiyacı teknolojiye göre değişir; kontrol sırasında sensör değişim kriterleri de değerlendirilir.
Sahada Atlanan 30 İş Günü Kuralları
Yönetmeliğin 18. maddesi üç ayrı 30 iş günü süresi tanımlar. Bunlar sahada en sık kaçırılan yükümlülüklerdir:
| Durum | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Yeni kurulan ekipmanın ilk sızıntı kontrolü | Kurulumu takip eden 30 iş günü | Md. 18/1-e |
| Onarım sonrası doğrulama kontrolü | Onarımı takip eden 30 iş günü | Md. 18/1-d |
| EKOMVET'e veri girişi | Faaliyet tamamlandıktan sonra 30 iş günü | Md. 18/1-ğ |
Envanteriniz hangi eşiğe giriyor, birlikte çıkaralım
Ekipman listenizdeki gaz türleri ve şarj miktarlarını paylaşın; CO₂ eşdeğeri hesabını, hangi ekipmanın hangi periyoda girdiğini ve sabit sistem gerekip gerekmediğini raporlayalım.
Envanter Analizi İsteyinEKOMVET Kayıt ve Veri Girişi Akışı
EKOMVET, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Ulusal Çevre Bilgi Sistemi (UÇBS) altında çalışan florlu sera gazı ekipman ve veri takip modülüdür. Kapsamdaki ekipman buraya kaydedilir; her sızıntı kontrolü, onarım ve gaz ilavesi işlem tamamlandıktan sonraki 30 iş günü içinde sisteme işlenir (Md. 18/1-ğ).
Sabit sistem kurulumu EKOMVET tarafında iki şeyi değiştirir. Birincisi, ekipman kaydında sızıntı tespit sisteminin varlığı işaretlenir — periyot hesabı buna göre yapılır. İkincisi, sistemin yıllık işlevsellik kontrolü de kayda giren bir faaliyettir.
Kayıt defterinin denetimde istenmesi olağandır. Envanter, kontrol raporları, onarım kayıtları ve personel belgeleri arasında tarih tutarsızlığı bulunması, en sık karşılaşılan uygunsuzluk türüdür.
Belge Zorunluluğu: MYK ve TS 13905
Sızıntı kontrolünü fiilen yapan gerçek kişinin MYK belgesine sahip olması zorunludur (Md. 16/2). Hizmeti veren tüzel kişinin ise TS 13905 kapsamında TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi bulunması gerekir (Md. 17/1).
Bu iki belge birbirinin yerine geçmez. Firma belgeli ama işi yapan kişi belgesizse rapor geçersizdir; kişi belgeli ama firma belgesizse yine uygunsuzluk doğar. Hizmet alınırken her iki belgenin de görülmesi, operatörün kendi yükümlülüğünü koruması açısından pratik bir önlemdir.
Erdinç Klima bünyesinde MYK ve TS 13905 kapsamında belgelendirilmiş 4 teknik personel görev yapmaktadır; sızıntı kontrolü, sabit sistem devreye alma ve yıllık işlevsellik testi bu kapsamda yürütülür.
Uyumsuzluğun İdari Boyutu
Yönetmeliğin 21. maddesi, yükümlülüklere aykırılık hâlinde 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümlerinin uygulanacağını belirtir. İdari para cezaları sabit bir tutar değildir; Çevre Kanunu kapsamındaki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
Bu nedenle bu rehberde sabit bir TL rakamı verilmemektedir. Güncel tutar için Çevre Kanunu'nun ilgili yılda yayımlanan güncelleme tebliği esas alınmalıdır.
Uygulamada asıl maliyet çoğu zaman ceza değildir. Uygunsuzluk tespit edilen bir tesiste kayıtların geriye dönük tamamlanması, eksik kontrollerin telafisi ve gerekiyorsa sistem kurulumunun aceleye getirilmesi, planlı bir uyum sürecinden belirgin biçimde pahalıya gelir.
Türkiye ve AB Karşılaştırması
Türk yönetmeliği ile AB'nin (AB) 2024/573 sayılı tüzüğü aynı mantığı paylaşır ama 500 ton üzeri ekipmanda farklılaşır. AB'de sızıntı tespit sistemi bulunmayan 500 ton üstü ekipman 3 ayda bir kontrol edilir. Türkiye'de böyle bir kademe yoktur — çünkü Türk yönetmeliği 500 ton üstünde sistemi zaten zorunlu kılmıştır.
| Konu | Türkiye (RG 32693) | AB (2024/573) |
|---|---|---|
| Kontrol eşiği | 5 ton CO₂e | 5 ton CO₂e |
| ≥ 500 ton, sistem yok | Bu durum oluşmaz — sistem zorunlu | 3 ayda bir |
| ≥ 500 ton, sistem var | 6 ayda en az bir | 6 ayda bir |
| Sistem zorunluluğu | ≥ 500 ton CO₂e (Md. 12/4) | ≥ 500 ton CO₂e (Md. 6) |
| Sistem işlevsellik kontrolü | 12 ayda bir (şalt: 6 yılda bir) — Md. 12/3 | 12 ayda bir (Md. 6/3) |
| Yürürlük | 15 Ekim 2024 | 11 Mart 2024 |
Bu farkın pratik anlamı: Türkçe kaynaklarda "500 ton üstünde 3 ayda bir kontrol" ifadesine sık rastlanır. Bu bilgi AB tüzüğüne aittir ve Türkiye uygulamasına doğrudan aktarılamaz. Türk yönetmeliğinde Md. 12/1-c yalnızca "6 ayda en az bir" der.
Adım Adım Uyum Akışı
Sabit sistem zorunluluğu kapsamına giren bir tesiste izlenecek sıra:
- Ekipman envanterini çıkarın. Her sabit ekipman için gaz türü ve şarj miktarını (kg) tespit edin.
- CO₂ eşdeğerini hesaplayın. Her ekipman için kg × GWP ÷ 1.000 formülünü uygulayın.
- Eşik sınıflandırması yapın. 5 ton altı / 5–50 / 50–500 / 500 ton üstü olarak gruplayın.
- EKOMVET kaydını tamamlayın. 5 ton ve üzeri tüm ekipmanı ve tek bölmede 6 kg üzeri şalt ekipmanını kaydedin.
- 500 ton üstü ekipman için keşif yaptırın. Oda hacmi, havalandırma kapasitesi, mevcut altyapı ve sensör sayısı belirlenir.
- Sistemi projelendirin. Sensör konumları, kablo güzergâhı, kontrol ünitesi yeri ve çıkış cihazları planlanır.
- Kurulum ve devreye almayı yaptırın. Eşik değerleri tanımlanır, röle çıkışları eşleştirilir.
- Kabul testini raporlatın. Her sensörün test gazıyla tepki verdiği ve çıkışların tetiklendiği belgelenir.
- Periyodik kontrol takvimini kurun. Sistem varken 500 ton üstü için 6 ayda bir sızıntı kontrolü planlanır.
- Yıllık işlevsellik testini takvime alın. Md. 12/3 kapsamında 12 ayda bir yapılır ve kayda geçirilir.
Yirmi yılı aşkın saha deneyiminde en sık karşılaşılan durum, sistemin kurulmuş ama egzoz fanına bağlanmamış olmasıdır. Sensörler çalışır, kontrol ünitesi alarm verir, siren öter — ancak ortam havalandırılmaz. Bu kurulum yönetmelik açısından "sistem var" sayılır, fakat asıl güvenlik işlevini yerine getirmez.
İkinci sık görülen durum: sensörün göz hizasında, bakım kolaylığı gerekçesiyle 1,5–2 metre yüksekliğe monte edilmesi. Soğutucu akışkanların çoğu havadan ağırdır ve zeminde birikir. Yüksekte duran sensör, ciddi bir kaçağı ancak oda büyük ölçüde dolduktan sonra görür.
Her iki durum da kabul testi düzgün yapıldığında ilk gün fark edilir. Test gazı uygulaması bu yüzden formalite değildir.
Kaynaklar
- Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete 32693, 15.10.2024) — resmigazete.gov.tr
- Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (RG 31881, 2022 — güncellendi) — resmigazete.gov.tr
- Ulusal Çevre Bilgi Sistemi / EKOMVET — ucbs.cevre.gov.tr
- İklim Değişikliği Başkanlığı — iklim.gov.tr
- Regulation (EU) 2024/573 — eur-lex.europa.eu
- Regulation (EU) 517/2014 (mülga) — eur-lex.europa.eu
Sık Sorulan Sorular
500 ton CO₂ eşdeğeri ve üzerinde florlu sera gazı içeren sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanının operatörleri için zorunludur (Md. 12/4). Eşik gaz kütlesine göre değil, gazın küresel ısınma potansiyeli ile çarpılarak bulunan CO₂ eşdeğerine göre belirlenir. Bu nedenle yüksek GWP'li R404A kullanan görece küçük bir sistem eşiği aşabilirken, R32 kullanan çok daha büyük bir sistem aşmayabilir. Envanterdeki her ekipman ayrı ayrı değerlendirilir.
Formül: CO₂e (ton) = gaz miktarı (kg) × GWP ÷ 1.000. Örneğin 130 kg R404A içeren bir chiller için 130 × 3.922 ÷ 1.000 = 509,86 ton CO₂e bulunur ve ekipman eşiği aşar. Aynı hesap 240 kg R410A için 501,12 ton, 350 kg R134a için 500,50 ton verir. Pratik eşik değerleri şöyledir: R404A yaklaşık 127,5 kg, R410A yaklaşık 239,5 kg, R407C yaklaşık 281,8 kg, R134a yaklaşık 349,7 kg, R32 yaklaşık 740,7 kg.
Evet. Md. 12/1 uyarınca sızıntı tespit sistemi bulunan ekipmanda periyot iki katına uzar. 5-50 ton aralığında 12 ay yerine 24 ay, 50-500 ton aralığında 6 ay yerine 12 ay uygulanır. 500 ton ve üzerinde sistem zaten zorunlu olduğu için periyot 6 ayda en az bir olarak belirlenmiştir. Periyot uzaması, sistemin EKOMVET kaydında doğru şekilde işaretlenmiş olmasına bağlıdır.
Hayır. Türk yönetmeliğinde 500 ton üstü için 3 aylık bir kontrol periyodu yoktur. Md. 12/1-c yalnızca 6 ayda en az bir ifadesini içerir. 3 aylık periyot, Avrupa Birliği'nin (AB) 2024/573 sayılı tüzüğünde, sızıntı tespit sistemi bulunmayan 500 ton üstü ekipman için tanımlanmıştır. Türkiye bu kademeyi almamıştır; çünkü 500 ton üzerinde sistemi zaten zorunlu kılmaktadır (Md. 12/4). Türkçe kaynaklarda görülen 3 aylık bilgi bu nedenle yanıltıcıdır.
Md. 12/3 uyarınca sızıntı tespit sisteminin işlevselliği düzenli olarak kontrol edilir. Elektrik şalt ekipmanındaki sistemlerde bu kontrol 6 yılda bir, diğer tüm ekipmanda 12 ayda bir yapılır. Kontrol; sensör tepkisinin test gazıyla doğrulanmasını, eşik değerlerinin kontrolünü, röle çıkışlarının ve bağlı cihazların (siren, egzoz fanı) tetiklendiğinin teyidini kapsar. Sonuç kayıt altına alınır ve denetimde istenebilir.
Md. 12/2 uyarınca 10 ton CO₂ eşdeğerinin altında florlu sera gazı içeren ve üzerinde hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmıştır ibaresi bulunan ekipman periyodik sızıntı kontrolünden muaftır. İki koşulun birlikte sağlanması gerekir: eşiğin altında olmak ve etiketin fiilen bulunması. Etiketi olmayan bir ekipman, teknik olarak hermetik tipte olsa dahi muafiyetten yararlanamaz. Envanter çalışmasında bu etiketlerin fotoğraflanması pratik bir yöntemdir.
Kontrolü fiilen yapan gerçek kişinin MYK belgesine sahip olması zorunludur (Md. 16/2). Hizmeti veren tüzel kişinin ise TS 13905 kapsamında TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi bulunması gerekir (Md. 17/1). Bu iki koşul birlikte aranır; birinin eksikliği raporu geçersiz kılar. Hizmet alımı sırasında her iki belgenin de görülmesi, operatörün kendi yükümlülüğü açısından koruyucudur çünkü uyum sorumluluğu servis firmasına devredilemez.
Md. 18/1-e uyarınca yeni kurulan ekipmanın ilk sızıntı kontrolü, kurulumu takip eden 30 iş günü içinde yapılır. Aynı maddede onarım sonrası doğrulama kontrolü için de onarımı takip eden 30 iş günü süresi tanımlanmıştır (Md. 18/1-d). Ayrıca her faaliyetin tamamlanmasından sonraki 30 iş günü içinde EKOMVET'e veri girişi yapılması gerekir (Md. 18/1-ğ). Bu üç süre birbirinden bağımsızdır ve ayrı ayrı takip edilmelidir.
Tesisiniz kapsama giriyor mu, netleştirelim
Ekipman envanterinizdeki gaz türleri ve şarj miktarlarını paylaşın; CO₂ eşdeğeri hesabını, hangi ekipmanın hangi periyoda girdiğini ve sabit sistem gerekip gerekmediğini çıkaralım.
veya doğrudan arayın: 0216 344 48 19
