- F-Gaz yükümlülüklerinin sorumluluğu doğrudan işletmecidedir; bu nedenle uyum, yönetim düzeyinde karar gerektiren bir konudur.
- Yükümlülük 5 ton CO₂ eşdeğerinde başlar; 500 ton ve üzerindeki devrelerde sabit sızıntı tespit sistemi zorunludur.
- Uyum üç iş kolundan oluşur: envanter ve kayıt, sabit tespit sistemi ve dijital takip.
- Yönetimden beklenen dört karar vardır: envanteri başlatmak, sabit sistem kapsamını onaylamak, dijital takibi devreye almak ve sorumlu atamak.
F-Gaz konusu çoğu şirkette bakım biriminin masasında kalır. Oysa yönetmelik sorumluluğu işletmeciye yükler; kayıt eksikliği, bildirim yapılmaması ya da belgesiz personel kullanılması şirketin kendisini ilgilendirir.
Bu yazı, yönetim kuruluna ya da genel müdürlüğe sunulacak bir F-Gaz özetinin iskeletidir: yükümlülüğün dayanağı, tesisin maruziyetinin nasıl belirleneceği, riskler, çözüm çerçevesi, bütçe kalemleri ve yönetimden istenen kararlar.
F-Gaz yükümlülüğü nereden doğar?
2872 sayılı Çevre Kanunu'na dayanan Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'ten (15 Ekim 2024, Resmî Gazete 32693). Dört temel yükümlülük vardır: kayıt defteri, periyodik sızıntı kontrolü, EKOMVET bildirimi ve eşik üstü sistemlerde sabit tespit sistemi.
- Ekipman kayıt defteri açmak ve güncel tutmak
- Periyodik sızıntı kontrolü yaptırmak
- Her faaliyeti EKOMVET'e bildirmek ve onaylatmak
- 500 ton CO₂ eşdeğeri ve üzerindeki devrelerde sabit sızıntı tespit sistemi kurmak
Kapsam sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası, sabit yangından korunma sistemleri ve soğutmalı araç ünitelerini içerir. Değerlendirme tesisin toplam gazı üzerinden değil, her bağımsız soğutma devresi için ayrı yapılır.
Tesisin yükümlülüğü nasıl belirlenir?
Her devrenin CO₂ eşdeğeri hesaplanarak: gaz miktarı (kg) × GWP ÷ 1000. Sonuç devrenin sınıfını, sınıf da yükümlülüğü ve kontrol aralığını belirler. Envanter olmadan hangi yükümlülüğün geçerli olduğu bilinemez.
ÇİZİMİ YATAY KAYDIRIN →
- 1Hesap — her devre için gaz miktarı × GWP ÷ 1000; sonuç devrenin sınıfını, sınıf yükümlülüğü ve kontrol aralığını belirler (toplam gaz üzerinden değil)
- 2Eşikler — 5 t altı yükümlülük yok; 5–50 t 12 ay; 50–500 t 6 ay; 500 t ve üzeri sabit tespit sistemi zorunlu; sabit sistem aralığı iki katına çıkarır
- 3Yol haritası — ilk ay durum tespiti, 1–3 ay kayıt ve projelendirme, 3–6 ay devreye alma ve eğitim, sonra sürekli rutin
| Sınıf | Yükümlülük | Kontrol aralığı |
|---|---|---|
| 5 tonun altı | Kayıt ve periyodik kontrol yok | — |
| 5 – 50 ton | EKOMVET kaydı + kontrol | 12 ay (sabit sistemle 24 ay) |
| 50 – 500 ton | EKOMVET kaydı + kontrol | 6 ay (sabit sistemle 12 ay) |
| 500 ton ve üzeri | Sabit tespit sistemi zorunlu | 6 ay |
Kaynak: Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (RG 32693), Madde 12.
Örnek: 240 kg R-410A şarjlı tek bir devre (GWP yaklaşık 2088) yaklaşık 501 ton CO₂ eşdeğerine karşılık gelir ve sabit tespit sistemi zorunlu sınıfa girer.
Devre bazında hesabı adım adım ayrı yazımızda anlattık.
Uyumsuzluğun şirkete riskleri nelerdir?
Dört risk vardır: idari para cezası, fark edilmeyen sızıntının yol açtığı duruş, kaybedilen gazın yerine koyma maliyeti ve makine dairesindeki iş güvenliği riski. Bunların çoğu bugün de vardır, yalnızca ölçülmemektedir.
- Yasal yaptırım: 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari para cezası; tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Kayıt eksikliği, bildirim yapmama ve belgesiz personel kullanımı ayrı ihlal kalemleridir.
- Operasyonel kesinti: fark edilmeyen sızıntı kapasite kaybına, ardından plansız duruşa yol açabilir.
- Gaz kaybı: kaçan soğutucu gazın yerine konması gerekir ve kayıt defterinde açıklanamayan gaz hareketi bırakır.
- İş güvenliği: havadan ağır soğutucu gazlar kapalı makine dairesinde oksijeni azaltır.
Uyum için hangi işler yapılmalıdır?
Üç iş kolu birlikte yürür: envanter ve kayıt (yükümlülük haritası ve kayıt defterleri), sabit tespit sistemi (500 ton üzeri mahallerde) ve dijital takip (kontrol tarihleri, belgeler, gaz hareketleri ve raporlar tek yerde).
- A · Envanter ve kayıt: tüm ekipmanın listelenmesi, devre bazında CO₂ eşdeğeri hesabı, EKOMVET kayıt defterlerinin açılması. Çıktı: yükümlülük haritası.
- B · Sabit tespit sistemi: 500 ton üzeri mahallerde projelendirme, kurulum, devreye alma ve yıllık işlevsellik testi.
- C · Dijital takip: kontrol tarihleri, MYK belgeleri, gaz hareketleri ve raporların tek sistemde tutulması, hatırlatmaların otomatik üretilmesi.
Envanter olmadan sabit sistemin kapsamı belirlenemez; dijital takip olmadan da envanter ve kayıt sürdürülemez.
Uyum hangi sırayla ve ne kadar sürede kurulur?
Dört aşamada: ilk ayda durum tespiti, 1–3 ayda kayıt ve sabit sistem projelendirmesi, 3–6 ayda devreye alma ve eğitim, ardından sürekli rutin. Kritik yol envanterdir; ilk ay gecikirse tüm takvim kayar.
- 0–1 ay · Durum tespiti. Tüm ekipmanın listelenmesi, devre bazında hesap, yükümlülük haritası ve 500 ton üzeri mahallerin tespiti.
- 1–3 ay · Kayıt ve kurulum hazırlığı. EKOMVET kayıt defterlerinin açılması, gecikmiş kontrollerin tamamlanması, sabit sistem projelendirmesi ve teklifi.
- 3–6 ay · Devreye alma. Sensör ve panel montajı, kalibre gazla devreye alma testi, personel eğitimi ve tahliye tatbikatı.
- Sürekli · Rutin. Periyoda göre sızıntı kontrolü ve bildirim, yıllık kalibrasyon ve işlevsellik testi, envanterin yıllık güncellenmesi.
Rutin aşamanın yıl içindeki dağılımını uyum takvimimizde gösterdik.
Yönetimden hangi kararlar istenir?
Dört karar: envanter çalışmasının başlatılması, 500 ton üzeri mahaller için sabit sistem kapsamının ve bütçesinin onaylanması, dijital uyum takibinin devreye alınması ve iş kolu bazında sorumlu ile takvimin belirlenmesi.
| Bütçe kalemi | Kapsam | Nitelik |
|---|---|---|
| Saha keşfi ve envanter | Ekipman tespiti, hesap, yükümlülük haritası | Tek seferlik |
| Gecikmiş sızıntı kontrolleri | Periyodu geçmiş ekipmanların kontrolü | Tek seferlik |
| Sabit tespit sistemi donanımı | Sensör, kontrol paneli, siren, flaşör | Yatırım |
| Kurulum ve devreye alma | Montaj, kablolama, test, eğitim | Yatırım |
| Yıllık kalibrasyon ve test | İşlevsellik testi, kalibre gaz | Yıllık |
| Periyodik sızıntı kontrolü | Sınıfa göre kontrol ve bildirim | Periyodik |
| Dijital takip | Kayıt, hatırlatma, raporlama | Yıllık |
Tutarlar saha keşfi ve envanterden sonra tesise özel olarak belirlenir.
Yönetim sunumunuzu birlikte hazırlayalım
Envanteri çıkarıyor, devre bazında yükümlülük haritasını ve sabit sistem kapsamını belirliyoruz; yönetime sunulacak özet bu verilerle hazırlanır.
Telefon ve WhatsApp üzerinden ön danışmanlık ücretsizdir; saha ziyareti ücretlidir.
2004'ten beri · 30+ tesiste F-Gaz kontrolü · F-Gaz belgeli teknik ekip · Rittal Servis Partneri
Yönetim için F-Gaz uyumu hakkında sık sorulanlar
Yönetim düzeyinde en çok sorulan beş soru ve kısa cevapları.
