F-Gaz sızıntı kontrolü, belirli miktarın üzerinde florlu sera gazı (soğutucu akışkan) içeren chiller, klima ve soğutma sistemleri için yasal zorunluluktur. Türkiye'de bu yükümlülük 15.10.2024 tarihli Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (RG 32693) ile düzenlenir. İşletmeler; sistemlerinin gaz miktarına göre periyodik sızıntı kontrolü yaptırmak, kayıt tutmak ve faaliyetlerini FARAVET sistemine raporlamakla yükümlüdür. Kontroller yalnızca sertifikalı personel tarafından yapılabilir. Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırıma tabidir.
Soğutma ve iklimlendirme sistemlerinde kullanılan florlu sera gazları (F-Gaz), atmosfere sızdığında güçlü sera etkisi yaratır. Bu nedenle Türkiye, AB mevzuatına uyumlu olarak F-Gaz içeren ekipmanlarda düzenli sızıntı kontrolü ve kayıt zorunluluğu getirmiştir. Bu rehberde F-Gaz sızıntı kontrolünün ne olduğunu, kimleri kapsadığını, EKOMVET/FARAVET kayıt sürecini ve sertifikasyon şartlarını güncel yönetmeliğe göre açıklıyoruz.
F-Gaz (Florlu Sera Gazı) Nedir?
Florlu sera gazları (F-Gazlar), başta hidroflorokarbonlar (HFC) olmak üzere, soğutma çevrimlerinde ısı taşıyan akışkanlardır. Chiller, split klima, VRF, soğuk oda ve ısı pompası gibi sistemlerin çoğu bu gazlarla çalışır. Sorun şudur: bu gazlar atmosfere sızdığında, aynı miktardaki karbondioksitten yüzlerce, hatta binlerce kat daha güçlü bir sera etkisi yaratır.
Bu nedenle hem Avrupa Birliği hem Türkiye, F-Gaz içeren ekipmanların sızıntı denetimini ve kayıt altına alınmasını zorunlu kılmıştır. Amaç, gaz kaçaklarını erkenden tespit ederek hem çevresel zararı hem de işletmenin gaz dolum maliyetini azaltmaktır.
F-Gaz Sızıntı Kontrolü Hangi Yönetmeliğe Tabidir?
Güncel düzenleme, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (İklim Değişikliği Başkanlığı) tarafından yayımlanan Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'tir. Yönetmelik, AB'nin 517/2014 ve 2024/573 sayılı tüzükleri ile Montreal Protokolü Kigali Değişikliği dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Güncel yasal dayanak:
• Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik — 15.10.2024, Resmî Gazete Sayı 32693
• Önceki yönetmelik (29.06.2022, RG 31881) bu düzenleme ile yürürlükten kaldırılmıştır
• İdari yaptırım dayanağı: 2872 sayılı Çevre Kanunu
• Raporlama sistemi: FARAVET (yıllık faaliyet raporlaması)
Yönetmelik, F-Gaz içeren ekipmana müdahale eden gerçek ve tüzel kişilerin eğitimi ve belgelendirilmesini de zorunlu kılar. Yani sızıntı kontrolü, gaz dolumu ve bakım gibi işlemler yalnızca yetkili ve sertifikalı kişilerce yapılabilir.
F-Gaz Sızıntı Kontrolü Kimler İçin Zorunlu?
Sızıntı kontrolü yükümlülüğü, ekipmanın içerdiği F-Gaz miktarına bağlıdır. Bu miktar genellikle CO₂ eşdeğeri (ton) cinsinden değerlendirilir; gaz miktarı arttıkça kontrol sıklığı da artar. Tipik olarak kapsama giren ekipmanlar şunlardır:
- Chiller (su soğutma grupları): Endüstriyel proses ve konfor soğutmasında kullanılan büyük kapasiteli üniteler.
- VRF / VRV ve split sistemler: Belirli gaz miktarını aşan merkezi ve çok bölgeli iklimlendirme sistemleri.
- Soğuk hava depoları ve soğutma sistemleri: Gıda, ilaç ve lojistik tesislerindeki büyük soğutma üniteleri.
- Isı pompaları: F-Gaz içeren ısıtma/soğutma amaçlı ısı pompası sistemleri.
Önemli: Sisteminizin kapsama girip girmediği ve kontrol periyodu, içerdiği gazın türüne ve miktarına bağlıdır. Eşik değerleri ve periyotlar yönetmelikte tanımlıdır; tesisinize özgü değerlendirme için sertifikalı bir uzmana danışmanız doğru olur. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Sızıntı Kontrolü Ne Sıklıkla Yapılmalı?
Sızıntı kontrol periyodu sabit değildir; ekipmanın içerdiği gaz miktarına göre kademelenir. Genel mantık şudur: bir sistem ne kadar çok F-Gaz içeriyorsa, olası bir kaçağın çevresel ve ekonomik etkisi o kadar büyük olur — bu yüzden daha sık kontrol gerekir. Ayrıca otomatik sızıntı tespit sistemi bulunan ekipmanlarda kontrol aralığı uzayabilir.
Kesin periyot, gazın CO₂ eşdeğeri hesaplandıktan sonra yönetmelikteki kademelere göre belirlenir. Bu hesap ve takvimleme, sertifikalı personelin yapacağı bir değerlendirmedir.
EKOMVET ve FARAVET Kaydı Nedir?
F-Gaz uyumluluğu yalnızca fiziksel kontrolden ibaret değildir; aynı zamanda bir kayıt ve raporlama sürecidir. İşletmeler, F-Gaz içeren ekipmanlarına yapılan müdahaleleri (sızıntı kontrolü, gaz dolumu, geri kazanım, bakım) belgelemek ve ilgili resmi sisteme raporlamakla yükümlüdür.
Bu raporlama, yönetmelikte tanımlanan FARAVET üzerinden yapılır. Düzenli ve doğru kayıt; hem yasal uyumu sağlar hem de denetim anında işletmeyi korur. Kayıtların eksik veya hatalı olması, idari yaptırım riskini artırır.
F-Gaz Kontrolünü Kimler Yapabilir?
Yönetmelik, F-Gaz içeren ekipmana müdahale eden personelin eğitim ve belgelendirme zorunluluğunu açıkça düzenler. Bu, sektörün en kritik noktalarından biridir: sertifikasız bir kişinin yaptığı sızıntı kontrolü veya gaz dolumu, yasal olarak geçerli sayılmaz ve işletmeyi yükümlülüğünü yerine getirmemiş duruma düşürür.
Erdinç Klima olarak, F-Gaz sızıntı kontrolü hizmetlerimizi TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi (TS 13905) ve Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) belgeli personelle yürütüyoruz. 20+ yıllık saha deneyimimiz ve kontrol ettiğimiz 800'ü aşkın ekipmanla, işletmelerin yasal uyum sürecini doğru ve eksiksiz tamamlamasına destek oluyoruz. Detaylı bilgi için F-Gaz ve EKOMVET hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.
F-Gaz ve EKOMVET Hakkında Sık Sorulan Sorular
F-Gaz sızıntı kontrolü yaptırmak zorunlu mu?
Evet. Belirli miktarın üzerinde florlu sera gazı içeren sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanları için periyodik sızıntı kontrolü, 15.10.2024 tarihli Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik (RG 32693) kapsamında zorunludur. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca idari yaptırıma tabidir.
F-Gaz kontrolünü kim yapabilir?
F-Gaz sızıntı kontrolü ve gaz müdahalesi yalnızca yönetmelik kapsamında eğitilmiş ve belgelendirilmiş sertifikalı personel tarafından yapılabilir. Sertifikasız kişilerce yapılan işlemler yasal olarak geçerli sayılmaz. Erdinç Klima bu hizmeti TS 13905 ve MYK belgeli personelle sunar.
Sızıntı kontrolü ne sıklıkla yapılmalı?
Kontrol sıklığı ekipmandaki F-Gaz miktarının CO₂ eşdeğerine göre belirlenir. Gaz miktarı arttıkça kontrol aralığı kısalır. Otomatik sızıntı tespit sistemi bulunan ekipmanlarda periyot uzayabilir. Kesin takvim, sertifikalı personelin yapacağı hesapla netleşir.
FARAVET nedir?
FARAVET, florlu sera gazı faaliyetlerinin (sızıntı kontrolü, gaz dolumu, geri kazanım vb.) yıllık olarak raporlandığı resmi veri tabanıdır. F-Gaz kapsamındaki işletmeler faaliyetlerini bu sistem üzerinden Başkanlığa raporlamakla yükümlüdür.
Hangi yönetmelik geçerli — 2022 mi 2024 mü?
Güncel yönetmelik 15.10.2024 tarihli ve 32693 sayılı Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'tir. Bu düzenleme, 29.06.2022 tarihli ve 31881 sayılı önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır. Dolayısıyla işletmeler güncel 2024 yönetmeliğine göre hareket etmelidir.
F-Gaz yükümlülüğü yerine getirilmezse ne olur?
Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden veya yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmelere 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında idari yaptırımlar uygulanır. Ayrıca tespit edilmeyen sızıntılar, gaz kaybı nedeniyle işletmeye ek dolum maliyeti de doğurur.
F-Gaz Sızıntı Kontrolü ve EKOMVET Süreciniz İçin Yanınızdayız
TS 13905 ve MYK belgeli personelimizle, sisteminizin yasal uyum sürecini eksiksiz yönetelim. Sızıntı kontrolü ve kayıt süreci için iletişime geçin.
