Duman Tahliye Kapak Hesaplama ve Seçim Rehberi — EN 12101-2
Endüstriyel tesisler, depolar, atrium ve merdiven hacimleri için gereken duman tahliye kapağı (SHEV) adet ve aerodinamik alan hesabını yapın. EN 12101-2 ve TS 12514 standartlarına uygun, ücretsiz teknik hesaplama aracı.
Duman tahliye kapağı (SHEV) hesabı, binanın taban alanı, mahya yüksekliği, kullanım senaryosu ve kapak Cv katsayısı kullanılarak EN 12101-2 standardına göre yapılır. Gereken aerodinamik alan (Aa) ile kapasite başına adet hesabı, pasif duman tahliye sisteminin yangın güvenliği açısından doğru boyutlandırılmasını sağlar. Endüstriyel tesislerde taban alanının %0,5'i, atrium yapılarda %0,67'si Aa referans değeri olarak kullanılır.
Duman Tahliye Kapağı (SHEV) Nedir?
SHEV (Smoke and Heat Exhaust Ventilator — Duman ve Isı Tahliye Vantilatörü), yangın anında çatı ya da cephe üzerinden otomatik açılarak dumanı ve ısıyı yapı dışına tahliye eden pasif güvenlik bileşenidir. Doğru boyutlandırılmış bir sistem, tahliye güzergahlarını duman katmanından korur ve itfaiye müdahalesini kolaylaştırır.
Neden Kritik?
Yangın anında oluşan duman ve sıcak gazlar, zehirleyici bileşenleri ve ısıyı taşıyarak birkaç dakika içinde tahliye yollarını kullanılamaz hale getirir. SHEV sistemi, dumansız katman yüksekliğini koruyarak hem can güvenliğini hem de yangın müdahale etkinliğini doğrudan etkiler. Türkiye Yangın Yönetmeliği 2020/38 (BYKHY) ve TS EN 12101-2 standardı uyarınca endüstriyel tesislerde zorunlu uygulamadır.
Aa Nedir?
Aerodinamik alan (Aa), kapağın fiziksel açıklık alanının verim katsayısı (Cv) ile çarpımıyla hesaplanan efektif hava geçiş alanıdır. Aa = En × Boy × Cv formülü ile hesaplanır; Cv değeri ürün DoP (Performans Beyannamesi) belgesinde yer alır ve genellikle 0,55 ile 0,70 arasında değişir. Gereken toplam Aa değeri, bina alanı ve kullanım senaryosuna göre belirlenir.
Mahya ve Stok Yüksekliği
Mahya yüksekliği, hesaplama yapılan hacmin en tepe noktası ile zemin arası mesafedir. Duman stok yüksekliği ise yangın anında tavan kotunda biriken duman tabakasının kalınlığıdır; EN 12101-2'de tipik olarak 2,0–3,0 m arasında tanımlanır. Bu iki değer arasındaki fark "dumansız çalışma yüksekliği"ni verir; tahliye güzergahlarının bu düzey üzerinde kalması esastır.
Make-up Air (Taze Hava)
Duman tahliye sisteminin etkin çalışması için tahliye edilen kadar taze havanın yapıya girişi sağlanmalıdır. Taze hava giriş açıklıkları kapak aerodinamik alanına eşit veya büyük olmalı; giriş Cv katsayısı da dikkate alınmalıdır. Yetersiz taze hava girişi, duman tabakasının alçalmasına ve sistemin işlevsizleşmesine yol açar.
Senaryoya Göre Kapak Seçim Kriterleri
EN 12101-5 ve BYKHY Madde 73'e göre uygulama alanı bazında minimum Aa gereksinimleri:
| Uygulama Alanı | Aa Referans Değeri | Yükseklik Şartı | Make-up Air | Standart Referansı |
|---|---|---|---|---|
| Endüstriyel / Depo | Alan × %0,5 | Mahya ≥ 6 m | Aa'ya eşit veya fazla | EN 12101-2 / TS 12514 |
| Merdiven Yuvası | Aa ≥ 0,70 m² | Tüm kat aralıkları | Kapı aralığı + pencere | BYKHY 2020 Md. 73 |
| Koridor Sonu | Aa ≥ 0,90 m² | Tavan üzeri | Koridor açıklıkları | EN 12101-2 Tablo B.1 |
| Lobi / Hol | Aa ≥ 1,00 m² | Tavan üzeri | Hol girişi | EN 12101-2 |
| Duman Şaftı | Av ≥ 1,00 m² | Şaft tepesi | Her katta giriş kapağı | EN 12101-2 Md. 7 |
| Atrium | Alan × %0,67 | Çatı/tepe nokta | Zemin kat açıklıkları | EN 12101-2 Ek D |
Duman Tahliye Kapağı Tipleri ve Seçim Kılavuzu
Uygulama yerine, çatı tipine ve işletme koşullarına göre doğru kapak tipini seçin:
Tek Kanatlı Çatı Kapağı
Düz veya az eğimli çatılar için standart çözüm
Çift Kanatlı Ridge Kapak
Mahya üzerine yerleştirilen yüksek Aa'lı model
Cephe / Zemin Kapağı
Atrium, merdiven ve lobi için yatay/dikey açılımlı
Elektrotermal Aktüatörlü
24 V DC güç kaynağı ile fail-safe açılım
Termal Sigortalı Kapak
68°C veya 93°C erimeli sigorta ile mekanik tetikleme
Çift İşlevli (Dual-Use) Kapak
Normal havalandırma + acil duman tahliyesi
Duman Tahliye Kapak Hesaplama Aracı
EN 12101-2 tabanlı teknik ön hesaplama aracı. Gereken aerodinamik alan (Aa) ve kapak adedini adım adım hesaplayın. Not: Bu araç ön bilgilendirme amaçlıdır; kesin proje hesabı için Erdinç Klima teknik ekibiyle çalışın.
Proje Sürecimiz — Hesaptan Montaja
Erdinç Klima ile duman tahliye projenizin her aşamasında teknik destek alırsınız:
Ön Hesaplama
Bu araçla ihtiyaç tespiti yapılır. Bina ölçüleri, senaryo ve kapak tipi belirlenir.
Teknik Proje
EN 12101-2 kapsamında detaylı sistem tasarımı ve yerleşim planı hazırlanır.
Ürün Temini
CE belgeli, DoP onaylı kapaklar temin edilir. Marka ve model seçimi tesisinize özeldir.
Montaj & Devreye Alma
Uzman ekibimizle saha montajı, yangın alarm entegrasyonu ve devreye alma tamamlanır.
Yasal Sorumluluk Çerçevesi Hakkında Bilgilendirme
Bu hesaplama aracı, EN 12101-2 ve EN 12101-5 standartları esas alınarak Erdinç Klima Endüstri Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yalnızca ön bilgilendirme amacıyla sunulmuştur. Elde edilen sonuçlar bağlayıcılık teşkil etmez ve resmi proje belgesi yerine geçmez.
Bu hesaplama sonuçları, ilgili projeye özgü mimari, yapısal ve yangın mühendisliği verileri dikkate alınmadan oluşturulmuştur. Kesin hesaplama ve sistem tasarımı için mutlaka yetkin bir yangın danışmanı veya yangın mühendisi ile çalışılmalıdır.
Erdinç Klima Endüstri Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti., bu aracın kullanımı sonucu doğabilecek doğrudan veya dolaylı zararlardan, eksik ya da hatalı uygulamalardan sorumlu tutulamaz. Sistemin montajı, testi ve onayı ilgili Türk ve AB standartlarına uygun şekilde yetkin kişi ve kurumlarca gerçekleştirilmelidir.
İletişim: +90 216 344 48 19 | erdincklima.com
Sık Sorulan Sorular
Duman tahliye kapağı (SHEV) hangi binalarda zorunludur?
Türkiye Binalarda Yangın Güvenliği Yönetmeliği (BYGY) kapsamında; toplam alanı 2.000 m²'yi aşan endüstriyel üretim ve depolama tesisleri, alışveriş merkezleri, kapalı otoparklar ve toplanma amaçlı yapılarda duman tahliye sistemi (SHEV) kurulumu zorunludur.
Yapı kullanım sınıfına göre gereksinim değişir; net karar için bir yangın mühendisiyle veya Erdinç Klima teknik ekibiyle proje değerlendirmesi yapılması önerilir.
Aerodinamik alan (Aa) ile fiziksel alan arasındaki fark nedir?
Fiziksel alan (geometrik alan) kapağın açılan yüzeyinin metrekare cinsinden ölçüsüdür. Aerodinamik alan (Aa) ise EN 12101-2 testlerinde laboratuvar ortamında ölçülen, dumanın gerçekte ne kadar verimli tahliye edildiğini gösteren etkin alandır.
Aa değeri her zaman fiziksel alandan daha düşüktür (tipik 0,40–0,70 oranı). Türkiye yönetmeliği SHEV hesaplarında Aa değerinin esas alınmasını şart koşar; bu yüzden CE etiketinde Aa değeri yer alır.
Endüstriyel tesislerde kaç adet kapak gerekir?
Gereken kapak sayısı; brüt alan, tavan yüksekliği, tehlike sınıfı ve seçilen modelin Aa değerine göre değişir. Kabaca formül: Toplam Aa ihtiyacı ÷ Tek kapağın Aa değeri = Adet.
Örneğin 5.000 m² bir lojistik depoda %2 Aa oranı (yönetmelik tipik şartı) için 100 m² toplam Aa gerekir; Roda PHOENIX (Aa ≤ 1,8 m²) ile yaklaşık 56 adet, MEGAPHOENIX (Aa ≤ 3,2 m²) ile 32 adet kapak yeterlidir. Kapak dağılımı zonlama kurallarına da uymalıdır.
Taze hava (make-up air) girişi neden kritiktir?
SHEV kapakları çatıdan duman atarken, eşit miktarda taze havanın binaya girmesi gerekir. Aksi halde negatif basınç oluşur; duman tahliyesi yavaşlar veya tamamen durur.
EN 12101 standardına göre taze hava giriş alanı, çatı tahliye alanının en az 1,5 katı olmalıdır. Bu hava genellikle bina cephesindeki motorlu louver, kapı veya pencerelerden alınır; tasarım sırasında bu girişlerin yangın anında otomatik açılması sağlanmalıdır.
Duman tahliye kapakları periyodik bakım gerektirir mi?
Evet. EN 12101 kapsamında SHEV sistemlerinin yılda en az bir kez yetkili servis tarafından kontrol edilmesi ve fonksiyon testi yapılması önerilir. Bazı sigorta poliçeleri ve OSB yönetmelikleri bunu zorunlu tutar.
Bakım kapsamı: aktivasyon süresi (60s testi), motor/pnömatik aktüatör durumu, sızdırmazlık contası, yağmurluk ve rüzgâr/yağmur sensörlerinin kontrolünü içerir. Erdinç Klima yıllık bakım sözleşmesi sunmaktadır.
Bu hesaplama aracı resmi proje belgesinin yerini tutar mı?
Hayır. Bu araç; mimar, mekanik mühendis ve yapı sahiplerine ön fizibilite aşamasında yaklaşık Aa değeri ve kapak sayısı tahmini yapmak için tasarlanmıştır. Ruhsat ve bina yangın projesi onayı için yetkili bir yangın mühendisi imzalı resmi hesap raporu şarttır.
Erdinç Klima; Form Fabrika çözüm ortağı olarak Aa hesabı, sistem seçimi ve mühendis onaylı raporlama hizmeti sunar; teklif almak için aşağıdaki butonu kullanabilirsiniz.
Duman tahliye sistemi kurulumunda Erdinç Klima hangi hizmetleri verir?
Erdinç Klima; Roda ve Lamilux markalarının Türkiye yetkili çözüm ortağı olarak SHEV projelerinde uçtan uca hizmet verir:
• Aa hesabı & sistem seçimi — Yapı tipi ve yönetmeliğe göre optimum çözüm önerisi
• Tedarik & lojistik — EN 12101-2 sertifikalı orijinal ürün
• Montaj & devreye alma — Yetkili montaj ekibi ve test raporları
• Yıllık bakım & servis — Sigorta ve denetim için periyodik kontroller
• Doküman desteği — CE belgeleri, BIM/IFC dosyaları, BREEAM/LEED raporları
Duman Tahliye Projeniz İçin Teknik Teklif Alın
Hesaplama sonuçlarınızı ve tesis bilgilerini paylaşın; uzman ekibimiz size özel çözüm hazırlayıp Aa hesabı, sistem seçimi ve fiyat teklifini 24 saat içinde iletir.