Evaporatif soğutucu kireç temizliği, tanka kireç çözücü eklenip pompayla 20–40 dakika sirkülasyon yapılması ve ardından temiz suyla durulanmasıyla yapılır. Selülozik pede zarar vermemek için tuz ruhu (HCl) ve mineral asit kullanılmaz; ped reçinesine saldırmayan dengeli formüller tercih edilir. Kabarcıklanmanın durması, işlemin bittiğini gösterir.
Bu rehberde kirecin oluşum mekanizmasını, doğru ve yanlış kimyasal seçimini, Climasum PadClean™ ile adım adım sirkülasyon yöntemini, seyreltme tablosunu ve ambalaj seçeneklerini bulacaksınız.
Evaporatif soğutucularda verim kaybının en yaygın nedeni arıza değil, kireçtir. Cihaz çalışmaya devam eder, fan döner, su akar — ama çıkış havası eskisi kadar serin değildir. Sebebi çoğu zaman pedin yüzeyinde biriken birkaç milimetrelik beyaz-gri kabuktur.
Türkiye'nin birçok bölgesinde şebeke suyu orta-sert ile çok sert aralığındadır. Sert su bölgesinde çalışan bir evaporatif ünitede gözle görülür kireçlenme, sezon içinde birkaç hafta içinde başlayabilir. İyi haber şu: doğru kimyasal ve doğru yöntemle bu birikinti 40 dakikalık bir bakım işlemiyle geri döndürülebilir. Kötü haber ise sahada en sık başvurulan çözümün — tuz ruhu — pedi kalıcı olarak bitirmesidir.
Aşağıda hem kirecin neden oluştuğunu hem de pedi feda etmeden nasıl temizleneceğini adım adım anlatıyoruz. Uygulamayı kendi ekibiniz yapacaksa seyreltme ve temas süresi tablolarını doğrudan sahaya götürebilirsiniz.
Soğutma Pedindeki Beyaz Tabaka Nedir, Neden Oluşur?
Pedde biriken beyaz-gri tabaka kireçtir: suda çözünmüş kalsiyum ve magnezyum bileşikleri, su buharlaşırken geride kalır ve her çevrimde ped yüzeyinde, tank tabanında ve su dağıtım deliklerinde birikir. Buharlaşan yalnızca sudur; mineral sistemde kalır ve birikimi kümülatiftir.
Evaporatif soğutucu, suyu buharlaştırarak havadan gizli ısı çeker ve serinlik üretir. Bu süreçte su sürekli tüketilir, mineral ise hiç tüketilmez. Bu nedenle kireçlenme bir arıza değil, sistemin doğal fizik sonucudur — soru "oluşur mu" değil, "ne hızla oluşur ve ne zaman müdahale edilir"dir.
Birikim hızını belirleyen ana etken suyun sertliğidir. Fransız sertlik derecesi (°fH) üzerinden kaba bir sınıflandırma:
| Su sınıfı | Sertlik (°fH) | Evaporatif ünitede beklenen davranış | Önerilen temizlik sıklığı |
|---|---|---|---|
| Yumuşak | 0 – 7 | Kireçlenme yavaş, sezonda tek temizlik yeterli olabilir | Sezon başı + sezon sonu |
| Orta sert | 7 – 15 | Sezon ortasında pedde ilk beyazlaşma görünür | 3 ayda 1 |
| Sert | 15 – 30 | Birkaç hafta içinde kabuklaşma başlar, dağıtım delikleri daralır | Ayda 1 (koruyucu) |
| Çok sert | 30+ | Hızlı kabuklaşma; önleyici dozajlama olmadan verim kaybı kaçınılmaz | Ayda 1 + sürekli önleyici |
Su sertliğinizi bölgenizin su idaresi analiz raporundan veya basit bir sertlik test kitinden öğrenebilirsiniz.
Kireç Neden Sadece "Görüntü Sorunu" Değildir?
- Verim düşer: Kireç tabakası pedin gözeneklerini tıkar; hava debisi azalır, ıslak yüzey alanı küçülür, çıkış havası sıcaklığı yükselir.
- Enerji tüketimi artar: Aynı serinliği vermek için fan daha uzun süre ve daha yüksek devirde çalışır.
- Ped ömrü kısalır: Kabuklaşan bölgeler suyu emmez, kuru çalışır ve zamanla kırılganlaşır.
- Su dağıtımı bozulur: Tıkanan dağıtım delikleri pedin bir kısmını kuru bırakır; kuru şeritten geçen hava hiç soğumadan ortama girer.
- Pompa zorlanır: Daralan hatlar ve tortu, pompanın emiş tarafında yük oluşturur.
Neden Tuz Ruhu veya Sıradan Kireç Çözücü Kullanılmamalı?
Tuz ruhu (hidroklorik asit) ve banyo tipi kireç çözücüler kireci hızlı çözer ancak seçici değildir: selülozik pedin reçine bağlayıcısını ve galvanizli yüzeyin çinko kaplamasını da aşındırır. Ped görünüşte temizlenir, mekanik dayanımını kaybeder ve bir–iki sezon içinde değişim gerektirir.
Sahada en sık karşılaştığımız hata budur. Selülozik ped, reçine emdirilmiş özel bir kâğıt yapısıdır — dalgalı katmanların birbirine yapıştırılmasıyla üretilir ve ıslakken şeklini koruması tamamen bu reçineye bağlıdır. Mineral asit reçineyi çözdüğünde ped yumuşar, sarkar, katman aralıkları kapanır. Kirecin 40 dakikalık temizliği, planlanmamış bir ped değişimine dönüşür.
| Kriter | Tuz ruhu / mineral asitler | Climasum PadClean™ |
|---|---|---|
| Ped reçinesine etki | Bağlayıcıyı çözer; ped yumuşar ve sarkar | Reçineye zarar vermez |
| Galvanizli tank | Korozyon başlatır, çinko kaplamayı aşındırır | Uyumlu (30 dk temas sınırı içinde) |
| Tehlike sınıfı | Aşındırıcı — piktogramlı, ADR kapsamında | Sınıflandırılmamış — piktogram yok |
| Koku | Keskin; kapalı hacimde rahatsız edici | Hafif limon parfümlü |
| İş güvenliği ekipmanı | Asit önlüğü, yüz siperi | Nitril eldiven + koruyucu gözlük |
| Depolama | Ayrı asit dolabı, havalandırma şartı | Normal malzeme rafı (5–30 °C) |
Asit esaslı hiçbir kireç çözücü, klor veya çamaşır suyu içeren ürünlerle aynı tankta kullanılmaz. Bu karışım zehirli klor gazı açığa çıkarır. Bir kimyasaldan diğerine geçerken sistem mutlaka boşaltılıp durulanır.
Climasum PadClean™ Nedir, Nasıl Çalışır?
Climasum PadClean™, evaporatif soğutma sistemleri için formüle edilmiş, mineral asit içermeyen bir kireç çözücüdür. Kireçle temas ettiğinde karbondioksit kabarcığı üreterek kabuğu çözer; pedin reçine bağlayıcısına ve galvanizli yüzeye saldırmayacak asitlik seviyesinde dengelenmiştir.
Aktif içeriği, biyobozunur organik formülasyon Climasum Formula-5™'tir. Tasarım hedefi tek cümleyle şudur: kireci çözecek kadar etkili, pedi ve galvanizi koruyacak kadar dengeli.
| Teknik özellik | Değer |
|---|---|
| Aktif madde oranı | %5,0 ± 0,3 |
| pH (konsantre) | 2,3 – 2,8 |
| Görünüm / koku | Berrak turkuaz sıvı / hafif limon |
| İçermez | HCl, sülfamik asit, klor, fosfat, kostik |
| Tehlike sınıfı | Sınıflandırılmamış — piktogram yok, ADR dışı |
| Malzeme uyumu | Selülozik ped, galvanizli sac, bakır, alüminyum, PP/PE |
| Raf ömrü | 24 ay (5–30 °C, açılmamış ambalaj) |
Turkuaz renk pazarlama tercihi değil, işlevseldir: seyreltilmiş çözeltinin rengi gözle izlenebildiği için saha ekibi dozajı şaşırmaz, temizlik suyu ile durulama suyu birbirine karışmaz. Durulamanın bittiğini anlamak da bu sayede kolaydır — akan su renksizleştiğinde durulama tamamlanmıştır.
Adım Adım: Sirkülasyon Yöntemiyle Kireç Temizliği
Sirkülasyon yöntemi beş adımdan oluşur: üniteyi durdurup tankı boşaltmak, tankı temiz suyla doldurup ürünü dozajlamak, pompayla 20–40 dakika devridaim ettirmek, kabarcıklanmanın durmasını beklemek ve temiz suyla 10 dakika durulamak. Toplam süre yaklaşık 40–50 dakikadır.
- Hazırlık: Üniteyi durdurun, fanı kapatın ve elektriği kesin. Tankı boşaltın, dipteki kaba tortuyu ve yaprak/toz birikintisini elle alın. Kaba kir alınmadan yapılan kimyasal temizlik, ürünü boşa harcar.
- Dozajlama: Tankı temiz suyla doldurun. Kirlilik derecesine göre tank hacminin %10–25'i kadar PadClean™ ekleyin (aşağıdaki seyreltme tablosuna bakın). Ürünü daima suyun üzerine ekleyin, tersini yapmayın.
- Sirkülasyon: Pompayı çalıştırın; çözelti ped üzerinden akarken 20–40 dakika devridaim ettirin. Fan kapalı kalmalıdır — böylece çözelti sürüklenmez ve ortama aerosol yayılmaz.
- Bitiş kontrolü: Ped yüzeyinde CO₂ kabarcıkları göreceksiniz; bu, kirecin çözüldüğünün işaretidir. Kabarcıklanma durduğunda o bölgedeki kireç çözülmüş demektir. Ölçüm cihazına gerek yoktur.
- Durulama: Tankı boşaltın; temiz su ile 10 dakika durulama sirkülasyonu yapın. Akan su renksizleştiğinde durulama tamamdır. Ağır kabuklaşmada 2. tur uygulayın.
| Kirlilik durumu | Ürün : Su | Temas süresi | Uygulama sıklığı |
|---|---|---|---|
| Rutin koruyucu bakım | 1 : 3 | 10–15 dk | Ayda 1 |
| Orta birikinti (3–6 ay) | 1 : 1 | 15–25 dk | 3 ayda 1 |
| Ağır kireç / sezon sonu | Seyreltmeden | 30–40 dk | Sezonda 1–2 |
Alternatif: Püskürtme Yöntemi (Yalnızca Ped İçin)
Tankı devreye almadan yalnızca pedi temizleyecekseniz püskürtme yöntemi kullanılabilir: pedi önce temiz suyla ıslatın, seyreltilmiş ürünü üstten homojen biçimde püskürtün, 10–15 dakika bekletin ve bol suyla durulayın. Bu yöntem hafif–orta birikintide etkilidir; ağır kabuklaşmada sirkülasyon şarttır.
35–40 °C ılık su kullanmak, etki süresini yaklaşık %30–40 kısaltır. İkinci detay: kireç en çok su dağıtım borusunun deliklerinde birikir. Sirkülasyon başlamadan önce delikleri ince bir telle açmak, çözeltinin pedin tamamına ulaşmasını sağlar ve tek turda sonuç alınmasını kolaylaştırır.
PadClean™'i klor veya çamaşır suyu içeren ürünlerle asla karıştırmayın. Galvanizli yüzeylerde temas süresi 30 dakikayı aşmamalı, işlem sonrası sistem mutlaka durulanmalıdır. Uygulamada nitril eldiven ve koruyucu gözlük kullanın. Kullanmadan önce ürün etiketini ve Güvenlik Bilgi Formunu okuyun.
Kireç Temizliği Verime ve Enerji Tüketimine Nasıl Yansır?
Kireç, evaporatif verimi iki yoldan düşürür: pedin ıslak yüzey alanını daraltır ve hava direncini artırır. Temiz ped, sistemin tasarım verimine yakın çalışması demektir — kirli ped ise aynı serinlik için daha uzun çalışma süresi ve daha yüksek elektrik tüketimi anlamına gelir.
Evaporatif soğutucunun performansı doyma verimi ile ölçülür: cihazın, giren havayı yaş termometre sıcaklığına ne kadar yaklaştırabildiği. Temiz ve doğru ıslatılmış selülozik pedde bu değer tipik olarak %70–95 aralığındadır. Kireç kabuğu iki mekanizmayla bu değeri aşağı çeker:
| Mekanizma | Fiziksel etki | Kullanıcının gördüğü sonuç |
|---|---|---|
| Gözenek tıkanması | Buharlaşma için kullanılabilir ıslak yüzey azalır | Çıkış havası daha sıcak; "cihaz eskisi gibi soğutmuyor" |
| Hava direnci artışı | Ped üzerindeki basınç kaybı yükselir, debi düşer | Fan sesi artar, hava üflemesi zayıflar |
| Düzensiz ıslanma | Tıkalı dağıtım delikleri kuru şerit bırakır | Hiç soğumamış hava kaçağı, hedef sıcaklığa ulaşılamaz |
| Kuru çalışma | Kabuklu bölge suyu emmez, katman kırılganlaşır | Sezon ortasında ped değişimi zorunluluğu |
Bu nedenle kireç temizliğini bir "temizlik işi" değil, enerji bakımı olarak görmek daha doğrudur. Sezon başında ve sezon sonunda yapılan iki uygulama, pedin planlanan ömrünü tamamlamasını sağlar ve sistemin tasarım verimine yakın çalışmasını korur.
Ambalaj Seçenekleri ve Tüketim Planlaması
Climasum PadClean™ üç ambalajda sunulur: tekil üniteler için 1,5 L şişe, servis ekipleri ve endüstriyel üniteler için 10 L bidon, tesis genelinde toplu tüketim için 20 L bidon veya 1000 L IBC. Doğru ambalaj, tank hacmi ve yıllık uygulama sayısına göre seçilir.
Tüketim hesabı basittir: sirkülasyon yönteminde tank hacminin %10–25'i kadar ürün kullanılır. Yani 100 litrelik bir tankta rutin bakım için yaklaşık 10–25 litre çözelti hazırlanır. Yıllık ihtiyacı bulmak için bu miktarı planladığınız uygulama sayısıyla çarpmanız yeterlidir.
| Ambalaj | Tipik kullanım | Uygun tank ölçeği |
|---|---|---|
| 1,5 L şişe | Tekil ünite — ev / işyeri tipi | Yaklaşık 5–15 L rezervuar |
| 10 L bidon | Servis ekibi, endüstriyel ünite | Yaklaşık 40–100 L tank |
| 20 L bidon / 1000 L IBC | Tesis bakımı, çok üniteli filo | 100 L üzeri veya çoklu ünite |
Servis firmaları ve sistem üreticileri için kendi markanızla (private label) üretim seçeneği mevcuttur. Güncel fiyat, ambalaj bazlı iskonto ve tedarik süresi için teklif talep edebilirsiniz.
Pedinizin durumunu birlikte değerlendirelim
Tank hacminizi ve su sertliğinizi bize iletin; doğru seyreltme oranını ve uygulama sıklığını sizin sisteminize göre çıkaralım.
Telefon ve WhatsApp üzerinden teknik danışma ücretsizdir · 0216 344 48 19
Sık Sorulan Sorular
Evaporatif soğutucuda kireç temizliği ne sıklıkla yapılmalı?
Su sertliğine bağlıdır. Sert su bölgelerinde ayda bir koruyucu temizlik (1:3 seyreltme), her bölgede ise sezon başı ve sezon sonu birer tam temizlik önerilir. Sezon sonu temizliği özellikle önemlidir: kışa kireçli bırakılan ped, birikintiyi kurutup taşlaştırır ve ertesi sezon çözünme çok daha zor olur.
PadClean™ soğutma pedine zarar verir mi?
Vermez. Formülasyon, selülozik pedin reçine bağlayıcısına saldırmayacak asitlik seviyesinde dengelenmiştir. Önerilen seyreltme oranına ve temas süresine uyulması yeterlidir. Galvanizli yüzeylerde temas süresi 30 dakikayı aşmamalı ve işlem sonrası sistem durulanmalıdır.
Tuz ruhundan farkı nedir?
Tuz ruhu (hidroklorik asit) kireci çözerken pedin reçinesini ve galvaniz kaplamayı da çözer; aşındırıcı sınıfta olduğu için taşıma, depolama ve kullanımda özel önlem gerektirir. PadClean™ sınıflandırılmamış bir üründür, piktogram taşımaz ve yalnızca kireci hedefler.
Temizlik işleminin bittiğini nasıl anlarım?
Ürün kireçle temas ettiğinde karbondioksit kabarcıkları oluşur. Kabarcıklanma durduğunda o bölgedeki kireç çözülmüş demektir — gözle takip edilebilen, ölçüm cihazı gerektirmeyen bir bitiş kriteridir. Durulamanın bitişini ise akan suyun renksizleşmesinden anlarsınız.
Kullanılmış çözeltiyi boşaltırken çevreye zarar verir mi?
Kullanılmış çözelti kolay biyobozunurdur; fosfat ve klor içermez. pH 6,5–9 aralığına nötralize edildikten sonra yerel mevzuata uygun şekilde deşarj edilebilir. Tesisinizde atık su deşarj izni koşulları varsa bunlara uyulması gerekir.
Bir uygulama için ne kadar ürün gerekir?
Sirkülasyon yönteminde tank hacminin %10–25'i kadar ürün kullanılır. Örneğin 100 litrelik bir tankta rutin bakım için yaklaşık 10–15 litre çözelti hazırlanır (1:3 seyreltmede ~3 litre ürün); ağır kabuklaşmada seyreltmesiz uygulama tercih edilir. Kesin miktar tank geometrisine ve kirlilik derecesine göre değişir.
Temizlikten sonra kirecin tekrar oluşmasını nasıl önlerim?
Temizlik sonrası tanka Climasum ScaleGuard™ kireç önleyici mineral küreler bırakılır: tek dozaj tipik kullanımda 3–6 ay boyunca kirecin kabuk hâline gelmesini engeller. Koku ve yosun kontrolü için ise BioTab™ tabletleri kullanılır. Doğru sıra: temizlik → durulama → önleyici dozajlama.
Cihaz çalışırken temizlik yapılabilir mi?
Hayır. Sirkülasyon sırasında yalnızca pompa çalışır; fan mutlaka kapalı olmalıdır. Fan açık çalıştırıldığında çözelti damlacıkları hava akımıyla ortama sürüklenir. Bu hem uygulamanın etkinliğini düşürür hem de çalışma ortamı açısından istenmeyen bir durumdur.
Bakım programınızı birlikte kuralım
Tek ünite ya da tesis genelinde onlarca evaporatif soğutucu — kireç temizliği, önleyici dozajlama ve sezonluk bakım takvimini sisteminize göre planlayalım. 2004'ten bu yana endüstriyel iklimlendirme ve soğutmada saha deneyimiyle çalışıyoruz.
Pzt–Cuma 09:00–18:00 · Cmt 10:00–14:00 · 0216 344 48 19
